หุน คืออะไร? 1 หุนเท่ากับกี่มิลลิเมตร กี่เซนติเมตร และกี่นิ้ว

ในวงการก่อสร้าง อุตสาหกรรม หรือแม้แต่งานช่างทั่วไปภายในบ้าน คำว่า “หุน” เป็นศัพท์เทคนิคที่ได้ยินกันจนชินหู ไม่ว่าจะเป็นการเดินไปซื้อน็อต สกรู ท่อพีวีซี หรือดอกสว่าน ร้านค้ามักจะถามกลับมาเสมอว่าต้องการขนาดกี่หุน สำหรับผู้ที่ไม่ได้คลุกคลีกับงานช่างโดยตรง คำนี้อาจสร้างความสับสนและกลายเป็นอุปสรรคในการสื่อสาร หรือทำให้ซื้อวัสดุผิดขนาดได้

บทความนี้ SGB จะพาทุกคนไปทำความเข้าใจอย่างละเอียดว่า หุน คือหน่วยวัดแบบไหน มีที่มาอย่างไร และมีวิธีแปลงค่าเป็นหน่วยมิลลิเมตรหรือนิ้วได้อย่างไรแบบง่าย ๆ

หุน คืออะไร?

หุน คือ 1 ใน 8 ส่วนของ 1 นิ้ว (หรือ 1/8 นิ้ว) ซึ่งเกิดจากการแบ่งสเกลของ 1 นิ้ว (Inch) ในระบบการวัดแบบ Imperial System ออกเป็น 8 ส่วนเท่า ๆ กัน หรือกล่าวได้ว่า 8 หุน มีค่าเท่ากับ 1 นิ้วนั่นเอง

หุนเป็นหน่วยวัดความยาวที่ได้รับความนิยมใช้กันในกลุ่มช่างก่อสร้าง ช่างไม้ ช่างเหล็ก และร้านค้าวัสดุก่อสร้างไทยอย่างเหนียวแน่นจากความคุ้นชินกับวัสดุบางประเภทที่นำเข้ามาจากต่างประเทศในอดีตที่มักจะมีหน่วยเป็นนิ้ว อย่างเช่น 1/2 นิ้ว หรือ 3/4 นิ้ว

เราสามารถพบหน่วยหุนได้ในวัสดุและเครื่องมือช่างเกือบทุกประเภท โดยเฉพาะวัสดุที่มีหน้าตัดเป็นวงกลมหรือเกลียว เพราะการระบุไซส์เป็นหุนช่วยให้การเรียกชื่อสั้นและกระชับกว่าการเรียกเป็นทศนิยมของนิ้วหรือมิลลิเมตร เช่น สว่านไฟฟ้า, ดอกสว่าน, บล็อกไฟฟ้า, ลูกบล็อก, เหล็กเส้น, ท่อประปา, อุปกรณ์ฟิตติ้ง, เหล็กข้ออ้อย, สกรู, น็อต, และเกลียว เป็นต้น

แต่ความสะดวกของการเรียกด้วยหน่วยหุนแทนนิ้ว เซนติเมตร และมิลลิเมตร แลกมาด้วยความเสี่ยงด้านความคลาดเคลื่อนในสิ่งที่ต้องการความละเอียดสูง อย่างเกลียวหยาบมาตรฐาน UNC หรือ BSW ที่ใช้นิ้วเป็นฐาน การเลือกซื้อน็อตให้เข้ากับรูเจาะหรือหัวน็อตตัวเมีย จำเป็นต้องรู้ขนาดหุนที่แม่นยำ หากใช้หน่วยมิลลิเมตรไปเทียบอาจเกิดความคลาดเคลื่อนได้ เพราะเกลียวมิลกับเกลียวหุนมีความชันของเกลียวที่ไม่เท่ากันขันเข้าด้วยกันไม่ได้

แปลงหน่วยหุน ทำอย่างไร?

วิธีแปลงหน่วยหุนที่ง่ายที่สุดคือการแปลงเป็นหน่วยนิ้ว เพราะ 1 หุน เท่ากับ 1 ใน 8 นิ้ว เมื่อคุณเห็นเลขเศษส่วนที่มีหน่วยเป็นนิ้ว ให้แปลงตัวส่วน (ตัวเลขด้านหลัง) ให้กลายเป็น 8 ให้ได้ก่อน แล้วตัวเลขด้านหน้า (ตัวเศษ) จะบอกทันทีว่านั่นคือกี่หุน

ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณเจอขนาด 1/2 นิ้ว ให้หาตัวเลขมาคูณทั้งเศษและส่วนเพื่อให้ด้านหลังกลายเป็น 8 ในกรณีนี้คือการคูณด้วย 4 ทั้งด้านหน้าและหลัง จะได้ผลลัพธ์เป็น 4/8 ดังนั้น 1/2 นิ้ว จึงเท่ากับ 4 หุน

ในด้านการแปลงหน่วยหุนให้เป็นหน่วยเมตริก (มิลลิเมตรและเซนติเมตร) หรือหน่วยนิ้วแบบทศนิยมก็ไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด เราสามารถใช้ค่าคงที่มาคูณได้เลยโดยไม่ต้องนั่งคำนวณเศษส่วนให้ปวดหัว โดยอาศัยความจริงพื้นฐานที่ว่า 1 นิ้ว มีค่าเท่ากับ 25.4 มิลลิเมตร และ 1 นิ้วมี 8 หุน การแปลงหน่วยหุนจึงสามารถทำได้ ดังนี้

แปลงหุนเป็นมิลลิเมตร (mm) ให้นำจำนวนหุนที่ต้องการ คูณด้วย 3.175

• 5 หุน เท่ากับ 5×3.175 = 15.875 มิลลิเมตร

แปลงหุนเป็นเซนติเมตร (cm) ให้นำจำนวนหุนที่ต้องการ คูณด้วย 0.3175

• 6 หุน เท่ากับ 6×0.3175 = 1.905 เซนติเมตร

แปลงหุนเป็นนิ้ว (Inch) ให้นำจำนวนหุนที่ต้องการ คูณด้วย 0.125

• 4 หุน เท่ากับ 4×0.125 = 0.5 นิ้ว (หรือ 1/2 นิ้ว)

ตารางแปลงขนาดหุน เป็น มม. ซม. นิ้ว

สรุปการเปรียบเทียบค่าจากหน่วยหุนไปยังหน่วยวัดอื่น ๆ ครบทุกขนาด ตั้งแต่ 1 หุน ไปจนถึง 1 นิ้ว (8 หุน) รวมถึงขนาดพิเศษที่มักพบในงานท่อและเกลียว

1 หุน เท่ากับกี่มิลลิเมตร

1 หุน เท่ากับ 3.175 มิลลิเมตร

สามารถคำนวณได้จากสูตรที่ได้อธิบายไปในข้างต้นคือ หุน x 3.175 มิลลิเมตร หรือ (1/8 นิ้ว) x 25.4 มิลลิเมตรหรือ (1/8 นิ้ว) x 25.4 มิลลิเมตร

อย่างไรก็ตาม ในหน้างานจริงมักจะมีการปัดเศษเพื่อให้เรียกและจดจำง่าย หรือเผื่อระยะความคลาดเคลื่อนของวัสดุ ตัวอย่างเช่น เมื่อพูดถึงเหล็ก 1 หุน ช่างอาจจะมองว่ามันคือขนาดประมาณ 3 มิลลิเมตร หรือถ้าเป็นงานที่ต้องการความฟิตพอดี อาจจะเรียกว่า 3.2 มิลลิเมตร ขึ้นอยู่กับความละเอียดของงานนั้น ๆ แต่ถ้าคุณต้องการค่ามาตรฐานเพื่อไปตั้งค่าเครื่องจักรหรือเขียนแบบ ต้องใช้ค่า 3.175 มิลลิเมตร จึงจะถูกต้องที่สุด

1 หุน เท่ากับ 3.175 มิลลิเมตร

1 หุนครึ่ง เท่ากับ 4.7625 มิลลิเมตร

2 หุน เท่ากับ 6.35 มิลลิเมตร

2 หุนครึ่ง เท่ากับ 7.9375 มิลลิเมตร

3 หุน เท่ากับ 9.525 มิลลิเมตร

3 หุนครึ่ง เท่ากับ 11.1125 มิลลิเมตร

4 หุน เท่ากับ 12.7 มิลลิเมตร

4 หุนครึ่ง เท่ากับ 14.2875 มิลลิเมตร

5 หุน เท่ากับ 15.875 มิลลิเมตร

5 หุนครึ่ง เท่ากับ 17.4625 มิลลิเมตร

6 หุน เท่ากับ 19.05 มิลลิเมตร

6 หุนครึ่ง เท่ากับ 20.6375 มิลลิเมตร

7 หุน เท่ากับ 22.225 มิลลิเมตร

7 หุนครึ่ง เท่ากับ 23.8125 มิลลิเมตร

8 หุน เท่ากับ 25.4 มิลลิเมตร

8 หุนครึ่ง เท่ากับ 26.9875 มิลลิเมตร

1 หุน เท่ากับกี่เซนติเมตร

1 หุน เท่ากับ 0.3175 เซนติเมตร

สามารถหาได้โดยนำจำนวน หุน x 0.3175 ก็จะได้เป็นหน่วยเซนติเมตร

1 หุน เท่ากับ 0.3175 เซนติเมตร

1 หุนครึ่ง เท่ากับ 0.47625 เซนติเมตร

2 หุน เท่ากับ 0.635 เซนติเมตร

2 หุนครึ่ง เท่ากับ 0.79375 เซนติเมตร

3 หุน เท่ากับ 0.9525 เซนติเมตร

3 หุนครึ่ง เท่ากับ 1.11125 เซนติเมตร

4 หุน เท่ากับ 1.27 เซนติเมตร

4 หุนครึ่ง เท่ากับ 1.42875 เซนติเมตร

5 หุน เท่ากับ 1.5875 เซนติเมตร

5 หุนครึ่ง เท่ากับ 1.74625 เซนติเมตร

6 หุน เท่ากับ 1.905 เซนติเมตร

6 หุนครึ่ง เท่ากับ 2.06375 เซนติเมตร

7 หุน เท่ากับ 2.2225 เซนติเมตร

7 หุนครึ่ง เท่ากับ 2.38125 เซนติเมตร

8 หุน เท่ากับ 2.54 เซนติเมตร

8 หุนครึ่ง เท่ากับ 2.69875 เซนติเมตร

การแปลงเป็นหน่วยเซนติเมตรมักใช้ในงานวัดขนาดพื้นที่ หรือการกะระยะความยาววัสดุ เพราะตัวเลขนี้มีค่าน้อยมาก เราจึงไม่ค่อยนิยมใช้หน่วยเซนติเมตรในการเรียกขนาดวัสดุเล็ก ๆ อย่างน็อตหรือตะปู แต่มักจะใช้เมื่อต้องแปลงกลับไปมาระหว่างแบบแปลนบ้านที่ใช้มาตราส่วนต่างกัน

1 หุน เท่ากับกี่นิ้ว

1 หุน เท่ากับ 1/8 นิ้ว หรือ 0.125 นิ้ว

นี่คือรากฐานของนิยามคำว่าหุน ตามที่ได้เกริ่นนำไปแล้วว่าหุนคือการแบ่ง 1 นิ้วออกเป็น 8 ส่วน ดังนั้น 1 หุน เท่ากับ 1/8 นิ้ว หรือ 0.125 นิ้ว หรือคำนวณได้จาก หุน x 0.125 นิ้ว

1 หุน เท่ากับ 1/8 นิ้ว

1 หุนครึ่ง เท่ากับ 3/16 นิ้ว

2 หุน เท่ากับ 1/4 นิ้ว

2 หุนครึ่ง เท่ากับ 5/16 นิ้ว

3 หุน เท่ากับ 3/8 นิ้ว

3 หุนครึ่ง เท่ากับ 7/16 นิ้ว

4 หุน เท่ากับ 1/2 นิ้ว

4 หุนครึ่ง เท่ากับ 9/16 นิ้ว

5 หุน เท่ากับ 5/8 นิ้ว

5 หุนครึ่ง เท่ากับ 11/16 นิ้ว

6 หุน เท่ากับ 3/4 นิ้ว

6 หุนครึ่ง เท่ากับ 13/16 นิ้ว

7 หุน เท่ากับ 7/8 นิ้ว

7 หุนครึ่ง เท่ากับ 15/16 นิ้ว

8 หุน เท่ากับ 1 นิ้ว

8 หุนครึ่ง เท่ากับ 1.1/2 นิ้ว